W trzydziestym pierwszym tygodniu ciąży waga dziecka przekracza już półtora kilograma. Co ciekawe w tym okresie szybkość wzrostu naszego maleństwa jest znacznie mniejsza, natomiast waga płodu nadal systematycznie się zwiększa dążąc do osiągnięcia wagi urodzeniowej. 31 tydzień: który to miesiąc? 31 tydzień ciąży to już 3 trymestr, a dokładniej 7 miesiąc. W tym czasie w ciele matki zaszły już widoczne zmiany i nie można przeoczyć tego, że na świecie niedługo pojawi się potomek. Co dzieje się z dzieckiem w 31. tygodniu ciąży? W 31 tygodniu ciąży dziecko ma w brzuchu mamy coraz mniej miejsca, jednak to nie powstrzymuje go przed poznawaniem świata. Maluch przez cały czas bada swoje otoczenie, szczególnie za pomocą słuchu oraz dotyku. W dalszym ciągu uczy się oddychać poprzez połykanie i wypluwanie wód płodowych. Dodatkowo, takie ćwiczenie sprawia, że maluch zaczyna poznawać smaki, a także rozwija się jego układ pokarmowy. Maluch pije płyn owodniowy, dzięki czemu pobiera potrzebne mu składniki. Płyn dostarcza mu około 40 kalorii dziennie. Do pobierania produktów odżywczych służą również naczynia krwionośne, które łączą mamę z dzieckiem, a są umieszczone w pępowinie, która na tym etapie ciąży ma około 1 centymetr grubości. Dwa z naczyń służą do dostarczania dziecku krwi z tlenem oraz niezbędnymi substancjami odżywczymi, natomiast trzecie ma za zadanie odprowadzać krew z produktami przemiany materii. Układ nerwowy 31 tydzień ciąży to bardzo ważny etap w rozwoju każdego malucha. To właśnie teraz zaczyna tworzyć się sieć połączeń pomiędzy neuronami w mózgu. Nasze maleństwo w tym momencie zaczyna po prostu myśleć. Mózg malucha jest już coraz bardziej sprawny, dzięki czemu korzysta on już ze wszystkich zmysłów i śledzi to, co dzieje się dookoła niego. Potrafi już odbierać różnorodne bodźce, śledzić światło i przetwarzać dochodzące do niego informacje. Co więcej, dziecko reaguje na ton Twojego głosu i wyczuwa emocje osób, które słyszy. Układ odpornościowy W związku z tym, że ciało dziecko zostało już praktycznie uformowane, w trzydziestym pierwszym tygodniu ciąży trwa także tworzenie się układu odpornościowego tego małego organizmu. Przeciwciała przejęte przez malucha od matki, pozwolą mu na uodpornienie się na wiele chorób, które mogłyby go zaatakować po narodzinach. Wzrost masy ciała nie pozwala już na zbyt częste zmiany pozycji w brzuchu mamy, ale ruchy dziecka stają się silniejsze, bardziej odczuwalne, a nawet bolesne. Niespodziewane kopnięcia w tym czasie są w stanie niejednokrotnie wywołać okrzyk bólu u przyszłej mamy. Trzydziesty pierwszy tydzień to także moment, kiedy zwykle zmienia się ułożenie dziecka, co oznacza, że powoli przygotowuje się ono do przyjścia na świat. Maluch układa się zatem główką w dół i nie zmienia tej pozycji aż do porodu. Jeśli zmiana pozycji nie nastąpi, prawdopodobnie konieczne będzie wykonanie cesarskiego cięcia. Waga dziecka w 31. tygodniu ciąży Dziecko w 31 tygodniu ciąży około 1,5 kg. Jak wspomniano na początku waga płodu systematycznie wzrasta, mimo, że wzrost jego rozmiarów powoli spowolniał. Na tym etapie maluch mierzy już około 29 cm. Objawy u mamy w 31. tygodniu ciąży Nerki kobiety w 31 tygodniu ciąży zaczynają filtrować coraz większe ilości płynów, natomiast obciążona macica naciska na pęcherz moczowy ciężarnej kobiety. Oznacza to dla niej częstsze wizyty w toalecie. Nie należy wstrzymywać moczu przez dłuższy czas, gdyż może to doprowadzić do pojawienia się infekcji dróg moczowych. W tym czasie następuje także nasilenie się dolegliwości, które pojawiły się u przyszłej mamy nieco wcześniej. Niemożliwe staje się spożywanie zbyt dużych posiłków, a po ich zjedzeniu niemal natychmiast pojawia się zgaga oraz wzdęcia czy zaparcia. Oprócz tego, duży nacisk na klatkę piersiową utrudnia swobodne oddychanie, a ruchy dziecka mogą być przyczyną bólu żeber. Powiększona macica, w której znajduje się maluszek, naciska również na inne narządy wewnętrzne przyszłej mamy. W 31 tygodniu dziecko jest już dość duże i czuć wyraźny nacisk na żołądek oraz miednicę. Na porządku dziennym jest drętwienie palców oraz skurcze nóg. W dalszym ciągu przyszłą mamę męczyć będą bóle piersi, które są obrzmiałe i napuchnięte i przygotowują się do produkcji pokarmu. Ponieważ zwiększa się ukrwienie całego organizmu, dziąsła wciąż mogą pobolewać i krwawić przy szczotkowaniu. Mogą występować również obfite upławy. Jeśli bardzo Cię to niepokoi lub zauważasz w nich krew, koniecznie skonsultuj się z lekarzem. Kobiety w trzydziestym pierwszym tygodniu ciąży coraz częściej zaczynają także odczuwać skurcze przygotowujące, inaczej nazywane skurczami Braxtona-Hicksa. Są one dość regularne i po pewnym czasie mogą coraz bardziej przypominać prawdziwe skurcze porodowe, gdyż stają się bolesne. Jeszcze bardziej uciążliwe stają się w tym czasie bóle pleców i kończyn, dlatego ciężarna kobieta powinna często zmieniać pozycję, w której się znajduje i więcej odpoczywać z delikatnie uniesionymi nogami. U niektórych kobiet pojawia się także wyjątkowo nieprzyjemny ból rwy kulszowej, który promieniuje od pośladka w dół kończyny. Początkowo warto próbować z nimi walczyć właśnie zmianą pozycji lub ciepłymi okładami. Jeśli to nie pomoże przyszła mama powinna skonsultować się ze swoim lekarzem. W 31 tygodniu ciąży brzuch jest już na tyle duży, że zaczyna utrudniać wykonywanie codziennych czynności, a także uniemożliwia zachowanie prawidłowej postawy podczas chodzenia. Nie jest to jednak powód, by całkowicie rezygnować z aktywności fizycznej – żeby zachować formę, zapewnić sobie łatwiejszy poród i szybciej wrócić do figury sprzed ciąży po porodzie, nie rezygnuj z ćwiczeń i spacerów. Ulgę kręgosłupowi może przynieść pływanie. Przed podjęciem tego typu aktywności należy skonsultować się z lekarzem, a jeśli on nie stwierdzi żadnych przeciwwskazań, warto wybrać się na basen. Trzeba być jednak czujnym, ponieważ korzystanie z pływalni wiąże się z ryzykiem infekcji intymnych. Jeśli takie wystąpią, koniecznie należy poinformować o nich lekarza prowadzącego ciążę. Pomóc mogą również specjalne zajęcia fitness przeznaczone dla kobiet w ciąży – przygotują one ciało do porodu, wzmocnią je oraz przyczynią się do rozluźnienia napięcia i poprawy samopoczucia. 31 tydzień ciąży: ile przytyję? Ciężarna kobieta, która zastanawia się ile przytyje w tym okresie trwania ciąży powinna być przygotowana na to, że właśnie teraz waga matki wzrasta szybciej niż dotychczas. Nie jest to zatem nic niepokojącego, a jedynie objaw tego, iż nasze dziecko rośnie w szybkim tempie. Trzeba jednak pamiętać, żeby pilnować swojej diety i mimo wzmożonego apetytu nie pozwalać sobie na zbyt wiele. Należy unikać produktów wysoko przetworzonych, bogatych w cukry i tłuszcze. Bardzo charakterystyczny dla kobiet na tym etapie ciąży jest rozkołysany chód. Jest on spowodowany rozszerzeniem bioder oraz rozluźnieniem wiązadeł miednicy, dzięki czemu maluszek ma w łonie matki więcej miejsca na rośnięcie. Kołysanie na boki podczas chodzenia minie, gdy na świecie pojawi się dziecko i organizm mamy zacznie wracać do swojego normalnego stanu. 31 tydzień ciąży: dieta mamy Tak jak przez całą ciążę, również w okresie 31 tygodnia i później, bardzo ważne jest to, aby mama dostarczała sobie i dziecku wszystkich niezbędnych składników odżywczych. Szczególnie warto zwrócić uwagę na obecność kwasów Omega-3 w pożywieniu. Są one niezbędne dla prawidłowego rozwoju mózgu dziecka, więc jeśli nie jesz ich odpowiednio dużo, zadbaj o to, żeby jak najszybciej uzupełnić ich poziom w diecie. Są zawarte między innymi w siemieniu lnianym, rybach oraz orzechach. Oprócz tego, bardzo ważne jest dostarczenie innych produktów, które są pobierane od matki przez maluszka, czyli żelaza oraz wapnia, a także cennych witamin. Aby zapobiegać skurczom, należy dostarczyć organizmowi odpowiedniej ilości magnezu. Emocje w 31 tygodniu ciąży W tym okresie mama czuje, że jej dziecko już niedługo pojawi się na świecie, w związku z czym coraz bardziej nękają ją myśli dotyczącego tego, jak sobie poradzi z macierzyństwem czy jaka będzie przyszłość maluszka. Bardzo często, zwłaszcza jeżeli kobieta będzie rodziła po raz pierwszy, może pojawić się lęk i niepokój przed porodem. To całkowicie normalne, że boisz się, jak poród będzie przebiegał i czy wszystko będzie dobrze. Ważne jest, żeby nie zadręczać się tymi myślami – oderwij się od nich spotykając się ze znajomymi, czytając książkę, ćwicząc, spacerując czy spędzając miło czas ze swoim partnerem. Pomoże również rozmowa z tatusiem dziecka, a jeżeli jeszcze nie macie upatrzonego łóżeczka i akcesoriów dla maluszka to najwyższy czas, żeby wybrać się na zakupy. Relaksujące może się okazać dla ciebie szukanie ubranek dla Twojego dziecka, które już niedługo będzie na świecie. Normalne jest również to, że czujesz się zmęczona, miewasz zmienny nastrój lub jesteś roztargniona. Nie denerwuj się na siebie ani na otoczenie, już niedługo te nieprzyjemne objawy miną. Bardzo często u kobiet w ciąży pojawiają się bardzo kolorowe i realistyczne sny, które są spowodowane innym rytmem snu niż przed ciążą. Sen jest przerywany i bardziej płytki, a dziecko w ciągu nocy jest szczególnie aktywne, więc zapewne co chwila się wybudzasz i ponownie zasypiasz, w międzyczasie leżąc w łóżku i próbując zasnąć. W tym czasie, najwięcej myśli przyszłych mam dotyczy przyszłości maluszka i ich wspólnego życia, tak więc sny są związane właśnie z tymi tematami. Czasami sny są wyrazem niepokoju i lęku, o których warto porozmawiać z partnerem albo inną kobietą, która wkrótce zostanie mamą. Zobaczysz, że nie jesteś w swoich obawach odosobniona i od razu się uspokoisz. Badania w 31 tygodniu ciąży Przez całą ciążę warto regularnie badać krew i mocz. Badanie moczu pozwoli stwierdzić na przykład obecność krwi czy białka, co może wskazywać na nieprawidłowości działania nerek lub całego układu moczowego. Jeżeli w moczu znajduje się niewielka ilość białka nie ma się czym niepokoić, jest to normalne u kobiet w ciąży, ponieważ ich nerki pracują teraz zdecydowanie ciężej niż kiedykolwiek wcześniej. Czasami, nieprawidłowości w wynikach moczu bywają przesłanką do podejrzewania infekcji, a wtedy konieczne są dalsze badania i ewentualnie leczenie.

31 tydzień ciąży to 29 tydzień życia płodowego. Trwa III trymestr i kończy się 7 miesiąc ciąży. Płód przede wszystkim przybiera na wadze, a do ostatniej fazy rozwoju zbliżają się już jego płuca. Powoli traci meszek płodowy, a jego skóra staje się gładka, grubsza i zaróżowiona. Ze względu na duży na tym etapie brzuch, a także na działanie hormonów ciążowych, u niektórych kobiet może dojść do rozstępu mięśni prostych brzucha. Nasilają się też dolegliwości związane np. z powstawaniem żylaków — zobacz, co może świadczyć o powstaniu skrzepu w żyłach. W 31 tygodniu ciąży warto wiedzieć, jakie ułożenie przyjęło nasze dziecko — chociaż może się ono jeszcze zmienić w ciągu najbliższych tygodni. Sprawdź, co dokładnie oznaczają takie określenia jak „położenie”, „ułożenie” i „ustawienie” płodu, a także co powinno się znaleźć w torbie do szpitala. Jeżeli przygotowujesz się do porodu domowego, zadbaj zawczasu o to, by przebiegał w komfortowych oraz bezpiecznych warunkach. Jak rozwija się płód w 31 tygodniu ciąży? Jak wygląda płód w 31 tygodniu ciąży? Objawy w 31 tygodniu ciąży Jakie ułożenie może przyjąć płód w macicy? Pakujemy torbę do szpitala — co powinno się w niej znaleźć? Jak przygotować dom na poród domowy? Jak rozwija się płód w 31 tygodniu ciąży? 31 tydzień ciąży to 29 tydzień życia płodowego. Trwa III trymestr i kończy się 7 miesiąc ciąży. Na tym etapie ukształtowane są już wszystkie narządy i układy, chociaż trwa jeszcze ich dojrzewanie (np. układu oddechowego czy mózgu)1. W tym momencie wciąż rośnie długość płodu, jednak najważniejsze jest gromadzenie tkanki tłuszczowej i przybieranie na wadze. Najbardziej intensywne jest ono między 28 a 32 tygodniem ciąży — waga dziecka może wzrastać nawet o 500 gramów na tydzień. Po 32 tygodniu przyrost wynosi mniej więcej 250 gramów na tydzień2. Dzięki większej ilości tkanki tłuszczowej płód z dnia na dzień zyskuje coraz lepszą zdolność regulowania temperatury ciała, a jego skóra jest coraz gładsza i grubsza. Zaobserwować można tracenie meszku płodowego, którego nieliczne kępki pozostaną widoczne prawdopodobnie w okolicach ramion oraz pleców. Ciało płodu jest za to pokryte grubą warstwą mazi płodowej3. W tym tygodniu płód może coraz częściej otwierać i zamykać oczy. Nowością jest możliwość zwężania oraz rozszerzania źrenicy — w zależności od tego, ile światła dociera aktualnie do oczu poprzez ścianę macicy. Chociaż rozwinięty jest już mózg oraz układ nerwowy, dziecko nadal musi jeszcze trenować koordynację ruchów. Trenuje także intensywnie ssanie, wkładając do buzi i ssąc własne palce. Nadal jednak odruch ssania nie jest w pełni skoordynowany — dlatego wcześniaki wymagają często pomocy podczas karmienia4. Z każdym dniem bardziej dojrzałe są płuca płodu — wytwarzają coraz większą ilość surfaktantu, który umożliwia prawidłowe oddychanie. Mniej więcej za tydzień rozpocznie się ostatnia faza ich dojrzewania: okres pęcherzykowy. Już od dłuższego czasu płód wykonuje specyficzne ruchy oddechowe, które są niezbędne dla osiągnięcia wystarczającego rozwoju płuc — stymulują go przez wytworzenie gradientu ciśnień między płynem owodniowym a płucami. Szacuje się, że ruchy oddechowe, umożliwiające nabieranie do płuc płynu owodniowego, mają miejsce przez około 50% czasu, tylko w trakcie snu w fazie REM. Im bliżej porodu, tym bardziej intensywne stają się ruchy oddechowe płodu. Podczas życia prenatalnego płuca wypełnione są płynem, który pochodzi z: – płuc, – gruczołów tchawiczych, – jamy owodni. Po porodzie dochodzi do ich napowietrzenia. Proces ten polega na szybkim zastąpieniu płynu śródpęcherzykowego powietrzem5. Produkcję kluczowego na tym etapie surfaktantu wspierają nadnercza, które w tym momencie są tak duże jak u nastolatka i wytwarzają nawet 10 razy więcej kortyzolu niż w przypadku dorosłego. Po porodzie dojdzie do ich zmniejszenia, a ponownie swoją aktywność podejmą dopiero w wieku dojrzewania6. W 31 tygodniu ciąży zaawansowane jest już funkcjonowanie systemu hormonalnego. Nadnercza oprócz kortyzolu produkują również DHEA, czyli hormon zbliżony do androgenu. Zostaje on przetworzony w tlen, jednak najpierw ulega przetwarzaniu w wątrobie płodu, a potem musi zostać przetransportowany do łożyska. W przypadku płodów płci męskiej mamy do czynienia z produkcją testosteronu w jądrach — część testosteronu ulega przetworzeniu w inny męski hormon, odpowiadający za rozwój zewnętrznych narządów płciowych. Warto pamiętać, że wysokie stężenie hormonów podczas narodzin powoduje często obrzmienie i powiększenie zewnętrznych narządów płciowych zarówno u płodów męskich, jak i żeńskich — jest to zupełnie normalne zjawisko7. 1. Moore, Persaud, Torchia, Embriologia i wady wrodzone, Elsevier Urban&Partner 2, 3, 4. Regan Lesley, Twoja ciąża tydzień po tygodniu, Esteri, Wrocław 2016 5. Moore, Persaud, Torchia, Embriologia i wady wrodzone, Elsevier Urban&Partner 6, 7. Regan Lesley, Twoja ciąża tydzień po tygodniu, Esteri, Wrocław 2016 Jak wygląda płód w 31 tygodniu ciąży? W 31 tygodniu ciąży płód ma około 27,5 cm (CRL) i waży mniej więcej 1500 gramów8. Zauważyć można, że w ciągu ostatniego tygodnia bardziej się zaokrąglił — wszystko dzięki gromadzącej się w coraz większej ilości tkance tłuszczowej. Skóra płodu jest już prawie gładka, ma różowawy odcień. Znajduje się na niej coraz mniej meszku płodowego, który wkrótce niemal całkowicie zaniknie. Nadal jednak na ciele płodu znajduje się duża ilość białawej mazi płodowej. Dziecko ma coraz mniej miejsca w macicy, często ma więc mocno zgięte kończyny — poszukuje najwygodniejszej pozycji. Otwiera oczy oraz usta, porusza się i bawi pępowiną. Często też ssie kciuka lub inne palce, trenując odruch ssania. Na jego głowie mogą znajdować się całkiem długie włosy. Dobrze widoczne są paznokcie, rzęsy i brwi. 8. Moore, Persaud, Torchia, Embriologia i wady wrodzone, Elsevier Urban&Partner Objawy w 31 tygodniu ciąży W 31 tygodniu ciąży dno macicy znajduje się ok. 31 cm od spojenia łonowego, czyli mniej więcej 11 cm powyżej pępka9. Oczywiście stopień oraz tempo powiększania się macicy są kwestią indywidualną — pamiętajmy, że brzuch każdej ciężarnej kobiety może wyglądać nieco inaczej. Dość charakterystyczne na tym etapie ciąży jest spłaszczenie się pępka, który może czasem stać się niemal wklęsły. Jest to spowodowane rozciąganiem brzucha przez rosnącą macicę i nie powinno być powodem do niepokoju — pępek odzyskuje swój zwykły kształt po porodzie10. W III trymestrze u części kobiet może dojść do rozstępu mięśni prostych brzucha. Mówimy o nim, kiedy oba mięśnie proste rozchodzą się na boki w okolicy kresy białej, czyli włóknistego pasma przebiegającego między mostkiem a spojeniem łonowym. Sytuacja ta spowodowana jest działaniem relaksyny oraz elastyny, czyli hormonów, których zadaniem jest zmiękczanie tkanki łącznej. Powstaniu rozstępu mięśni prostych brzucha sprzyjają takie czynniki jak: – duża wielkość płodu, – duża ilość wód płodowych, – ciąża mnoga, – otyłość, – nazbyt intensywna praca mięśni brzucha (głównie w III trymestrze), – nieprawidłowe parcie podczas porodu, – kolejne ciąże11. Warto wiedzieć, że nie zawsze mięśnie wracają do formy po porodzie — zdarza się, że nadal pozostają osłabione, co wpływa na przyjmowanie nieprawidłowej postawy oraz występowanie dolegliwości bólowych w odcinku krzyżowym pleców. Dlatego ważne jest odpowiednio wczesne rozpoznanie problemu. O jego wystąpieniu świadczyć mogą takie objawy jak: – przewlekłe bóle krzyża, – pogłębienie lordozy lędźwiowej, – zwiększenie przodopochylenia miednicy, – sporadycznie powstanie przepukliny, z przemieszczeniem narządów znajdujących się w jamie brzusznej. Wielu specjalistów zajmujących się tą tematyką zaleca przeprowadzanie prostego testu, pozwalającego na diagnozowanie rozstępu mięśni prostych brzucha — przeprowadza się go w III trymestrze ciąży oraz kilka dni po porodzie. Jest to badanie palpacyjne okolic kresy białej, podczas którego kobieta leży na plecach, ze zgiętymi i opartymi na stopach nogami. Jeśli zdiagnozowany zostanie u nas rozstęp mięśni prostych brzucha, konieczne będzie ograniczenie aktywności, w trakcie których pracuje tłocznia brzuszna. Niewskazane będzie podnoszenie ciężkich przedmiotów, a zalecane kucanie zamiast pochylania się przy pracach domowych, delikatne wstawanie z pozycji leżącej itp. Kluczowa jest też rezygnacja z niektórych ćwiczeń brzucha, które czasem zalecane są kobietom w ciąży — mowa tu o ćwiczeniach mięśni skośnych brzucha, czyli tych, podczas których dochodzi do obracania lub zginania tułowia w bok12. Jak zatem postępować w przypadku rozstępu mięśni prostych brzucha? Należy wykonywać specjalne, zalecone przez lekarza ćwiczenia — są one zazwyczaj mało intensywne, skupiają się na odpowiednim oddychaniu i rozluźnianiu mięśni, co pozwala poprawić napięcie spoczynkowe mięśni prostych brzucha. Podczas wykonywania jakichkolwiek ćwiczeń należy zwracać uwagę na to, czy brzuch nie uwypukla się w linii środkowej — należy wtedy je przerwać i stosować mniej intensywne ruchy. Uwypuklenie brzucha świadczy bowiem o tym, że mięśnie są jeszcze zbyt słabe na ćwiczenia o tym stopniu intensywności. Warto pamiętać, że najlepsze rezultaty dają działania profilaktyczne: systematyczne ćwiczenie mięśni brzucha przed zajściem w ciążę pozwala zazwyczaj uniknąć problemu rozstępu mięśni prostych brzucha13. Około 31 tygodnia ciąży objętość krwi jest bardzo wysoka, ze względu na ilość płynów oraz osocza w krwioobiegu. Chociaż ilość krwinek czerwonych także wzrasta, ich przyrost nie jest w stanie nadążyć za tempem wzrostu objętości krwi — stąd zdarzające się czasem przypadki anemii w zaawansowanej ciąży. Na szczęście zazwyczaj niewielka ilość krwinek czerwonych nie stanowi problemu, ponieważ w trakcie ciąży wzrasta znacząco poziom hemoglobiny14. Jak radzić sobie ze skurczami Braxtona-Hicksa? Skurcze Braxtona-Hicksa towarzyszą przyszłej mamie od dość wczesnego etapu ciąży, jednak do pewnego momentu pozostają niewyczuwalne — niektóre kobiety mogą nie odczuwać ich niemal do końca ciąży, u innych z kolei będą silne i trudne do odróżnienia od skurczów porodowych. – Tego rodzaju skurcze jako pierwszy zaobserwował żyjący w XIX wieku położnik John Braxton Hicks, pracujący w londyńskim szpitalu. – Skurcze Braxtona-Hicksa są zazwyczaj bezbolesne, jednak mogą powodować uczucie dyskomfortu. Ich zadaniem jest przygotowanie macicy do bardziej intensywnych skurczów porodowych, a w ostatnich tygodniach ciąży także przetransportowanie do łożyska zwiększonej ilości krwi. – Kiedy skurcze Braxtona-Hicksa są już silniejsze i powodują dyskomfort, warto zadbać o rozluźnienie mięśni macicy. Co może nam w tym pomóc? – Zmiana pozycji ciała (w radzeniu sobie ze skurczami pomaga siedzenie na piętach z szeroko rozstawionymi kolanami i przednią częścią ciała opartą np. na poduszkach), – ciepła kąpiel, – masaż pleców, – ćwiczenia oddechowe (spróbujmy oddychać wolno i głęboko, czy też oddychać torem przeponowym), – techniki relaksacyjne. Źródło: Regan Lesley, Twoja ciąża tydzień po tygodniu, Esteri, Wrocław 2016 Rosnąca macica uciska nie tylko narządy układu trawiennego czy przeponę — problematyczny jest również nacisk na żyły główne miednicy, które są rozszerzone ze względu na zwiększoną podczas ciąży ilość krwi. Powoduje to gromadzenie się krwi w takich miejscach jak nogi, a także okolice odbytu i sromu. W ten sposób powstają żylaki. Problem ten pojawia się często już w II trymestrze ciąży, jednak pod koniec ciąży, ze względu na większe wymiary dziecka, może ulec znacznemu nasileniu. Na szczęście zazwyczaj żylaki znikają po porodzie, choć w niektórych przypadkach kobiety muszą borykać się z tym problemem przez dłuższy czas15. W walce z żylakami pomoże: – odpoczynek z nogami uniesionymi do góry, dzięki czemu przepływ krwi będzie bardziej swobodny, – spacerowanie; dzięki pracy nóg zapewni poprawę krążenia, – w przypadku konieczności przebywania w pozycji stojącej pomocne będzie przestępowanie z nogi na nogę, – kontrola wagi ciała; każdy dodatkowy kilogram oznacza dodatkowy nacisk na nogi, – noszenie specjalnych rajstop przeciwżylakowych16. Żylaki a zakrzepowe zapalenie żył Warto wiedzieć, że czasami podczas ciąży dojść może do powstania w żyłach skrzepu krwi, choć nie jest to częste zjawisko. Jeżeli skrzep powstanie w żyłach powierzchownych nóg, mamy do czynienia z zakrzepowym zapaleniem żył powierzchownych. Nie jest ono poważnym zagrożeniem, a leczenie polega zwykle jedynie na wypoczynku, noszeniu specjalnych rajstop czy unoszeniu nóg. – Poważniejszym problemem jest zapalenie żył głębokich. Taki skrzep najczęściej powstaje w żyłach głębokich nóg; czasami dochodzi do jego przemieszczenia się do płuca i powstania niebezpiecznego zatoru płucnego. Na szczęście są to bardzo rzadkie przypadki. Jednak nie zwlekajmy z wizytą u lekarza, jeśli zauważymy następujące objawy: – ból, obrzęk czy nadwrażliwość nóg (najczęściej łydek), – stwardnienie biegnące w dół nogi w jej tylnej części, przypominające wyglądem sznur. Bóle i obrzęki są normalnym objawem w III trymestrze ciąży, jednak ich nagłe pojawienie się czy duża intensywność powinny skłonić nas do wizyty u lekarza — w przypadku zakrzepicy żył głębokich kluczowa jest szybka diagnoza i zapobiegnięcie zatorowi płucnemu. Źródło: dr Stone Joanne, dr Eddleman Keith, Duenwald Mary, Ciąża dla bystrzaków, Helion 2007 Wśród innych objawów charakterystycznych dla 31 tygodnia ciąży wymienić można: – dolegliwości trawienne: zgagę, zaparcia czy uczucie niestrawności, – przebarwienia skórne i rozstępy, – świąd skóry, – wyciek siary z brodawek sutkowych, – bezsenność, – ból pleców czy spojenia łonowego, – trudności ze złapaniem oddechu, duszności, ból żeber, – częste oddawanie moczu i wysiłkowe nietrzymanie moczu, – zawroty głowy i kołatanie serca, – dużą ilość wydzieliny pochwowej17. 9. Curtis Glade B., Ciąża. 40 kolejnych tygodni, Amber, Warszawa 1997 r. 10. Regan Lesley, Twoja ciąża tydzień po tygodniu, Esteri, Wrocław 2016 11, 12, 13. Opala-Berdzik Agnieszka, Dąbrowski Stanisław, Postępowanie fizjoterapeutyczne w przypadku rozstępu mięśni prostych brzucha u kobiet w ciąży i po porodzie, 14, 15, 16. Regan Lesley, Twoja ciąża tydzień po tygodniu, Esteri, Wrocław 2016 17. Objawy zebrane na podstawie wszystkich źródeł Jakie ułożenie może przyjąć płód w macicy? Podczas badania USG z pewnością określone zostanie ułożenie płodu w macicy. Na tym etapie ciąży często możliwe jest także rozpoznanie ułożenia dziecka w trakcie badania palpacyjnego przez powłoki brzuszne. Chociaż do porodu pozostało jeszcze nieco czasu, i położenie płodu może ulec zmianie, warto już teraz dowiedzieć się więcej o tym, jak może być ułożony i co takie ułożenie oznacza. Pamiętajmy, że ok. 35 tygodnia ciąży prawdopodobieństwo zmiany ułożenia płodu znacznie spada, ponieważ jest większy i jego ruchy są bardziej ograniczone. Około 31 tygodnia ciąży większość płodów ułożona jest wertykalnie, czyli pionowo. Możliwe jest jednak również ułożenie skośne bądź poziome — niewłaściwe ułożenie jest bardziej prawdopodobne w przypadku wysokiego poziomu płynu owodniowego, ciąży mnogiej bądź łożyska przodującego18. Po określeniu, czy płód ułożony jest pionowo, poziomo czy skośnie, ustala się jego część przodującą. W ten sposób nazywamy część ciała zlokalizowaną najniżej w macicy — to ona urodzi się jako pierwsza. – Położenie główkowe: jest zdecydowanie najczęstsze i dotyczy ok. 95% płodów w dniu porodu; o takim położeniu mówimy, gdy przodującą częścią ciała jest główka. – Położenie pośladkowe: ma miejsce, gdy częścią przodującą są pośladki. Część przyszłych mam obawia się, że w przypadku położenia pośladkowego niemożliwy będzie poród naturalny. Po pierwsze, warto pamiętać, że ułożone pośladkowo dziecko może się obrócić nawet po 35 czy 36 tygodniu ciąży — nie ma więc sensu martwić się na zapas. Po drugie, w części przypadków poród waginalny będzie możliwy. Możemy wyróżnić: – położenie pośladkowe niezupełne (możliwy poród waginalny): płód ma podkurczone nóżki i zgięte, znajdujące się z przodu ciała kolana, – pośladkowe zupełne (poród waginalny jest możliwy w niektórych przypadkach): płód ma skurczone nóżki, znajdujące się przed nim, – położenie stópkowe (poród waginalny nie jest zalecany): kiedy przodującą częścią ciała są stopy dziecka. Dlaczego poród pośladkowy jest bardziej skomplikowany? – Występuje ryzyko wypadnięcia pępowiny, – w trakcie pierwszego etapu porodu szyjka macicy nie otwiera się tak efektywnie jak przy położeniu główkowym, przez co poród może być dłuższy, – przy drugim etapie porodu istnieje ryzyko, że po wydostaniu się na zewnątrz kończyn oraz tułowia może powstać problem z wydostaniem największej części ciała płodu, czyli główki19. Ułożenie płodu w macicy — terminologia Specjalistyczne opisy ułożenia płodu w macicy zawierają takie sformułowania jak „położenie”, „ustawienie” czy „ułożenie”. Chociaż w języku potocznym często używamy tych określeń zamiennie, warto wiedzieć, co dokładnie oznaczają w języku położniczym. – Położenie: określa stosunek osi długiej płodu do osi długiej macicy: czy dziecko ułożone jest w macicy w sposób pionowy, poziomy czy skośny? Określając położenie, podaje się również informację o części przodującej. – Ustawienie: określa stosunek części ciała płodu do wewnętrznej ściany macicy: czy plecy dziecka „przyklejone” są do lewej czy prawej ściany macicy? Kiedy grzbiet płodu znajduje się po lewej stronie, mówimy o ustawieniu I; gdy po prawej, o ustawieniu II. Ustawienie może być też przednie, kiedy grzbiet dziecka skierowany jest do przodu, lub tylne — ku tyłowi macicy. – Ułożenie: określa stosunek części ciała płodu względem siebie: np. ułożenie odgięciowe lub przygięciowe określa, czy główka jest przygięta do klatki piersiowej czy do tyłu. Istnieje kilka typów ułożenia odgięciowego: wierzchołkowe, czołowe oraz twarzyczkowe, w zależności od tego, która część głowy znajduje się najbliżej wejścia do kanału rodnego. Źródło: Wielgoś Mirosław, Poród fizjologiczny, Poród prawidłowy, materiały ze strony W przypadku położenia pośladkowego, najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest cesarskie cięcie. W niektórych przypadkach, zwłaszcza gdy kobieta chce rodzić naturalnie, możliwe jest wykonanie zabiegu nazywanego obrotem zewnętrznym do położenia główkowego (ECV). Pamiętajmy jednak, że skuteczność zabiegu to 50-70%, a do tego istnieją różne przeciwwskazania do jego wykonywania20. Czym jest chwyt Leopolda? Tzw. chwyt Leopolda to palpacyjne badanie położnicze, mające na celu ustalenie, jak ułożony w macicy jest płód. Istnieje aż 6 chwytów Leopolda. – I chwyt Leopolda pozwala na ocenienie wysokości dna macicy i sprawdzenie, jaka część płodu się w nim znajduje. – II chwyt Leopolda pomaga określić ustawienie płodu, czyli ustalić, z której strony macicy znajduje się jego grzbiet. – III chwyt Leopolda wykonywany jest tylko jednoręcznie i polega na ustaleniu części przodującej płodu oraz jej stosunku do kanału rodnego kobiety. – IV chwyt Leopolda pomaga ustalić, w jaki sposób część przodująca zstępuje do miednicy. – V chwyt Leopolda, nazywany też chwytem Zangemeistera, pomaga sprawdzić, czy nie istnieje dysproporcja między główką płodu a średnicą kanału rodnego. – VI chwyt Leopolda, który bywa też traktowany jako dodatkowa część chwytu V, służy do oceny, w jakim stopniu przygięta jest główka płodu. Źródła: Kosińska-Kaczyńska Katarzyna, Szymusik Iwona, Smyka Magdalena, Badania ginekologiczne i położnicze, Lipa Michał, Poród fizjologiczny, 18, 19, 20. Regan Lesley, Twoja ciąża tydzień po tygodniu, Esteri, Wrocław 2016 Pakujemy torbę do szpitala – co powinno się w niej znaleźć? Nieczęsto zdarza się, że dziecko przychodzi na czas dokładnie w terminie porodu. Dlatego w ostatnich tygodniach ciąży warto mieć już spakowaną torbę do szpitala, by w razie potrzeby być przygotowanym na szybki wyjazd. Postarajmy się spakować tylko niezbędne rzeczy — zamiast ciężkiej walizki znacznie lepiej sprawdzi się lekka sportowa torba. W razie potrzeby partner lub osoba z rodziny mogą dowieźć kobiecie brakujące przedmioty, gdyby np. pobyt w szpitalu nieco się przedłużył. Dobrze jest poinformować partnera lub inną bliską osobę, gdzie znajduje się spakowana torba; osoba ta powinna też mieć klucze do naszego mieszkania, dzięki czemu będzie w stanie przywieźć nam rzeczy, jeśli zaczniemy rodzić poza domem. Co powinno się znaleźć w torbie do szpitala? Na pewno rzeczy potrzebne kobiecie: – koszula nocna lub luźny t-shirt, – druga koszula nocna do założenia po porodzie, najlepiej rozpinana, ewentualnie inne luźne i wygodne ubrania, – bielizna na zmianę (po porodzie przydadzą się majtki jednorazowe lub majtki, których nie będzie szkoda, jeśli się zniszczą), – szlafrok, – biustonosze do karmienia, – czyste ubranie, w którym możemy wyjść ze szpitala, – duże, chłonne ręczniki, – kosmetyki i artykuły higieniczne, – nakładki na piersi, – kapcie, – coś do jedzenia, najlepiej łatwe do przechowywania przekąski oraz napoje, – wygodne poduszki, – przedmioty zapewniające rozrywkę w pierwszej fazie porodu czy po porodzie np. książki, ulubiona muzyka itp., – ubranie na zmianę dla partnera, jeśli będzie w szpitalu przez dłuższy czas, – aparat fotograficzny czy kamera, jeśli chcemy dokumentować pierwsze chwile z dzieckiem bądź poród, a szpital na to zezwala, – ewentualnie zatyczki do uszu czy opaska na oczy, które ułatwią odcięcie się np. od hałasu czy ostrego światła, – przedmioty pozwalające się zrelaksować np. olejek do masażu, termofor, przyrządy do masażu, – podpaski o dużym stopniu chłonności. Koniecznie zabierzmy też rzeczy dla noworodka: – opakowanie pieluszek w najmniejszym rozmiarze, – kilka par śpioszków, kaftaniki czy body (dostosujmy ubranka do pory roku), – waciki higieniczne, krem dla niemowląt i inne podstawowe akcesoria do pielęgnacji niemowlaka, – kocyk dla niemowląt, – rękawiczki zapobiegające podrapaniu się przez niemowlaka długimi paznokciami. Jak przygotować dom na poród domowy? Kobiety, które zdecydowały się na poród domowy, powinny zawczasu zadbać o to, by panowały w nim warunki odpowiednie do urodzenia dziecka. Po pierwsze, warto mieć spakowaną torbę do szpitala — w razie jakichkolwiek komplikacji nie będzie czasu na to, by to zrobić. W domu powinna też znajdować się przygotowana wyprawka dla dziecka. Co więcej, dobrze jest też odpowiednio wcześnie ustalić z położną, jaki sprzęt oraz leki przyniesie ona ze sobą. W wyposażeniu położnej mogą znaleźć się – stetoskop położniczy, – termometr, – ciśnieniomierz, – przystawka do dopplera, – butla z tlenem, – zacisk na pępowinę, – zestaw do reanimacji, – preparaty odkażające, – zestaw pozwalający założyć szwy, – zestaw do założenia kroplówki, – rękawiczki, – nożyczki, – leki np. syntetyczna oksytocyna czy preparaty do znieczulenia miejscowego21. Kluczowe jest jednak odpowiednie zorganizowanie samego miejsca porodu. Zadbajmy o to, by w domu znalazły się: – foliowe prześcieradła lub specjalne nieprzemakalne podkłady (w sporej ilości), którymi zabezpieczymy łóżko na czas porodu, – duże worki na śmieci bądź plastikowe torby, które pomogą w szybkim uprzątnięciu pokoju, – folie, które pozwolą osłonić podłogę czy krzesła, – duża ilość sporych, chłonnych ręczników, – miski oraz gąbki, – kilka świeżych zmian pościeli, – przydać mogą się także np. piłka gimnastyczna, duże poduchy i pufy, – przenośna lampka dająca silne światło, która pomoże położnej np. przy ewentualnym zakładaniu szwów, – pojemna taca czy niewielki stolik, na którym położna położy swoje przybory, by były cały czas pod ręką. O czym jeszcze warto pamiętać? – Zadbajmy o to, by łóżko, na którym mamy rodzić, było odsunięte od ściany. Pozwoli to zapewnić położnej wygodny dostęp z obu stron. – Zapełnijmy lodówkę wysokoenergetycznymi posiłkami, by przez kilka pierwszych dni po porodzie nie musieć martwić się przygotowywaniem jedzenia. – Jeśli mamy już inne dzieci, przemyślmy kwestię ich obecności przy porodzie. Dla wielu małych dzieci widok rodzącej kobiety może być niekomfortowy, inne jednak reagują na niego dobrze. Jeśli nie chcemy, by dzieci były obecne, zapewnijmy im opiekę zaufanej osoby na dzień lub dwa. – W domu powinno być przede wszystkim ciepło, czysto, cicho i spokojnie. 21. Regan Lesley, Twoja ciąża tydzień po tygodniu, Esteri, Wrocław 2016 Źródła: – Dr Anderson John, Dr Boogert Tom, Dr Greg Kesby, O’Connor Janette, Dr Robertson Robert, Dr Scott Fergus, Kalendarz mojej ciąży, wydawnictwo Feeria – Curtis Glade B., Ciąża. 40 kolejnych tygodni, Amber, Warszawa 1997 r. – prof. dr hab. Grzegorz H. Bręborowicz Położnictwo i ginekologia tom I, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich – Kosińska-Kaczyńska Katarzyna, Szymusik Iwona, Smyka Magdalena, Badania ginekologiczne i położnicze, – Lees Christopher, Reynolds Karina, McCartan Grainne, Ciąża. Przewodnik po dziewięciu najważniejszych miesiącach w życiu kobiety, Pascal 2005 – Lipa Michał, Poród fizjologiczny, – Dr MacDougall Jane, Ciąża tydzień po tygodniu, MUZA SA, Warszawa 2009 – Moore, Persaud, Torchia, Embriologia i wady wrodzone, Elsevier Urban&Partner – Opala-Berdzik Agnieszka, Dąbrowski Stanisław, Postępowanie fizjoterapeutyczne w przypadku rozstępu mięśni prostych brzucha u kobiet w ciąży i po porodzie, – Poród prawidłowy, materiały ze strony – Regan Lesley, Twoja ciąża tydzień po tygodniu, Esteri, Wrocław 2016 – dr Stone Joanne, dr Eddleman Keith, Duenwald Mary, Ciąża dla bystrzaków, Helion 2007 – Wielgoś Mirosław, Poród fizjologiczny, Autor:

31 tydzień ciąży, to dla wielu kobiet czas, kiedy czują się tak zmęczone, że najchętniej nie wychodziłyby z łóżka. Z drugiej strony ciągłe leżenie też jest dokuczliwe, więc co właściwie ze sobą począć? Do porodu już coraz bliżej i choć dolegliwości może być co nie miara, warto wykrzesać z siebie jeszcze trochę sił, zwłaszcza, że aktywność fizyczna i zachowanie względnej kondycji zwiększają szanse na lżejszy poród. Co się dzieje z dzieckiem w tym tygodniu? Na tym etapie ciąży w rozwoju dziecka nie należy się już spodziewać spektakularnych zmian. Mały organizm jest niemal całkowicie ukształtowany i teraz jedynie doskonali już istniejące organy (na przykład wciąż trwa szczególnie intensywny rozwój mózgu), rośnie i nabiera masy. Już teraz jego waga przekracza półtora kilograma, a długość czterdzieści centymetrów. Coraz pewniejsze są też naturalne odruchy, które będą niezbędne po przyjściu na świat. Chociażby coraz częstsze ssanie kciuka w rzeczywistości jest nauką, jak po narodzinach właściwie ssać pierś matki. Świetnie pracują już wszystkie zmysły, dzięki czemu coraz łatwiej o interakcję z ukrytym w brzuchu mamy dzieckiem. Stosunkowo najsłabiej rozwinięte są płuca, które potrzebują jeszcze trochę czasu (około trzech tygodni) zanim będą całkiem zdolne do samodzielnej pracy. Na szczęście przy obecnym rozwoju medycyny przedwczesny poród w trzydziestym pierwszym tygodniu ciąży stanowi już dość małe zagrożenie dla życia dziecka. Zresztą, samo dziecko z każdym dniem jest coraz lepiej przygotowane do życia, a jego układ odpornościowy nieustannie się rozwija, by efektywnie chronić przed chorobami. Większość substancji odżywczych, tlenu, przeciwciał i innych niezbędnych składników transportowanych jest z organizmu matki za pomocą trzech dużych naczyń krwionośnych ukrytych wewnątrz pępowiny. O tym jak duży jest ten przepływ, niech świadczy, że w trzydziestym pierwszym tygodniu ciąży pępowina ma już około centymetra średnicy, a do porodu może poszerzyć się jeszcze dwukrotnie! Rozwój emocjonalny dziecka jest już na tyle zaawansowany, że maluch często współdzieli z matką jej emocje, zarówno te pozytywne, jak i negatywne. Zdenerwowanie, radość, agresja lub strach to także element nauki dziecka i na pewno przyczyniają się do budowy jego przyszłego usposobienia. Trzeba jednak pamiętać, że także emocje, które przywykliśmy nazywać złymi, w pewnej mierze są potrzebne do wykształcenia się pełnej świadomości. Jak zmienia się Twoje ciało w 31 tygodniu ciąży? W 31 tygodniu ciąży w organizmie kobiety trwają te same procesy co w tygodniach poprzednich. Brzuch nieustannie rośnie, a co za tym idzie przyrasta waga. Niestety nasilają się też wszelakie dolegliwości związane z przemęczeniem i naciskiem rozciągniętej macicy na inne narządy. Dlatego wciąż trwają, a nawet nasilają się kłopoty z hemoroidami, zgaga, zaparcia, problemy z oddychaniem i koncentracją, obrzęki i bóle. Bardzo dotkliwe bolesności, a także przykre drętwienie nóg mogą być spowodowane rwą kulszową wywołaną przez nacisk macicy na nerw kulszowy. Ulgę może przynieść zmiana pozycji, ciepłe okłady, rozciąganie się lub delikatne kołysanie biodrami. Objawem, który może wystraszyć przyszłą mamę są pojawiające się u niektórych kobiet kłopoty ze wzrokiem. Zwiększona objętość krwi w krwiobiegu, a jednocześnie odwodnienie i zmiany hormonalne są przyczyną, przez którą w trzecim trymestrze zdarza się pogorszenie ostrości widzenia. O mroczkach przed oczami, czy podwójnym widzeniu warto powiedzieć lekarzowi, ale na szczęście, w większości przypadków są to problemy, które po porodzie całkiem ustępują. W trzydziestym pierwszym tygodniu ciąży, na skórze kobiety mogą pojawiać się przebarwienia. Jest to bardzo powszechny objaw wywołany zwiększoną ilością estrogenu. Typowe jest pojawienie się plamek w okolicach nosa, policzków, czoła i górnej wargi, które szczególnie uwidaczniają się w kontakcie z promieniami słonecznymi. Niezależnie od różnych dolegliwości natury zdrowotnej duży brzuch to również utrudnienie w zwykłym poruszaniu się i utrzymaniu prawidłowej postawy. W końcowych tygodniach ciąży, podczas chodu kobiety charakterystycznie kołyszą się na boki co wynika z rozluźnienia więzadeł miednicy i rozszerzenia bioder. Spieszymy uspokoić wszystkie panie przywiązane do swojej gracji, że stan ten jest przejściowy. 31 tydzień ciąży – o czym powinnaś wiedzieć? U mam, u których stwierdzono brak antyciał toksoplazmozy, 31 tydzień ciąży to dobry moment na powtórzenie badania. Toksoplazmoza zwana czasem chorobą brudnych rąk, jeśli pojawi się podczas ciąży może być bardzo niebezpieczna dla płodu, dlatego regularne wykonywanie badań jest niezwykle ważne. Podobnie rzecz się ma z kontrolnymi badaniami moczu i krwi, które mogą między innymi wykryć tendencję do anemii. Jeśli sytuacja będzie tego wymagała lekarz zaleci uzupełnienie minerałów i żelaza odpowiednio dobranymi suplementami. Przy tej okazji warto przypomnieć o ważnej roli jaką odgrywa odpowiednio dobrana dieta. Kobieta w ciąży je dla dwojga, co nie oznacza, że powinna jeść za dwoje. Posiłki powinny być częste, nie nazbyt obfite i różnorodne. Nie powinno zabraknąć warzyw, owoców, ryb i pełnoziarnistych zbóż. Co ciekawe, dobór diety ma nie tylko bezpośredni wpływ na zdrowie matki i jej płodu, ale też, już na etapie ciąży, kształtuje prawidłowe nawyki żywieniowe dziecka. Będzie to procentowało przez całe życie mającego się narodzić człowieka. Mimo wszystkich uciążliwości związanych z ciążą nie wolno zapominać, że ten stan, jeśli tylko wszystko przebiega prawidłowo, nie musi być powodem ograniczeń. Na przykład chodzenie na basen, choć niesie ze sobą pewne ryzyko pojawienia się infekcji, może przynieść nie tylko chwilową przyjemność, ale w sposób bardziej długotrwały, przez odciążenie kręgosłupa pozytywnie wpłynąć na ulżenie w dolegliwościach. Tak samo jest z seksem – jeśli ciąża nie jest zagrożona, nie ma powodu by z niego rezygnować, a wręcz przeciwnie – wyzwalane podczas stosunku endorfiny bardzo pozytywnie wpływają na dziecko. Tymczasem poród zbliża się nieubłaganie, a trzydziesty pierwszy tydzień ciąży, może być ostatnim dzwonkiem, żeby rozpocząć przygotowania domu na przyjęcie nowego mieszkańca. Wyszykowanie pokoju i wyprawki dla dziecka to nie tylko konieczność, ale też duża przyjemność, zwłaszcza, jeśli mama może liczyć na wsparcie partnera, rodziny i przyjaciół. Wspomnijmy przy okazji, że czynności te wcale nie muszą wiązać się z wielkimi wydatkami. Wiele ubranek i sprzętów używa się bardzo krótko, tak, że nie zdążą się zniszczyć, jeszcze inne nie są używane wcale, ponieważ z jakiegoś powodu nie pasowały dziecku. Takie rzeczy często są odkładane, dlatego warto popytać w rodzinie i wśród znajomych, czy nie mają czegoś, co mogłyby się przydać mającemu się narodzić maluszkowi. Czytaj więcej: 32 tydzień ciąży – kalendarz ciąży tydzień po tygodniu

W 31 tygodniu ciąży czujesz, że maleństwo mocno rozpycha się w macicy. W 31 tygodniu ciąży zaczynasz czuć się ociężale, najchętniej nie wychodziłabyś z łóżka, bo ciągle czujesz się zmęczona. Nic dziwnego – dziecko w 31 tygodniu ciąży waży już półtora kilograma. Zobacz, jak teraz rośnie twój brzuch i jak rozwija się dziecko w 31 tygodniu ciąży. W 31 tygodniu ciąży chociaż czujesz się nie najlepiej, to jednak warto zdecydować się chociaż na najmniejszy wysiłek fizyczny. Gimnastyka lub wizyta na basenie szybko poprawi ci samopoczucie. Aktywność fizyczna zwiększa szanse na łatwy poród, do którego masz już coraz bliżej. Zwłaszcza, że twoje dziecko jest coraz większe i coraz trudniej będzie ci się ruszać. Kalkulator ciąży Dla każdej przyszłej mamy ważna jest informacja, w którym tygodniu ciąży właśnie się znajduje. Jeżeli chcesz obliczyć tydzień ciąży oraz termin porodu, wykorzystaj nasz kalkulator. Co chcesz wiedzieć: Spis treści31 tydzień ciąży - rozwój dziecka31 tydzień ciąży - wielkość i wygląd dziecka31 tydzień ciąży - objawy ciąży31 tydzień ciąży - dolegliwości ciążowe 31 tydzień ciąży - rozwój dziecka Łącząca was pępowina to w 31 tygodniu ciąży już całkiem gruby sznur - ma średnicę około 1 cm. W momencie narodzin osiągnie średnicę 2 cm, a długość od 35 do 60 cm. W pępowinie mieszczą się trzy naczynia krwionośne łączące dziecko z łożyskiem: jednym odprowadzana jest krew z produktami przemiany materii, dwie pozostałe dostarczają natlenioną krew z substancjami odżywczymi. W 31. tygodniu ciąży kształtuje się też układ odpornościowy: płód zaczyna przejmować od mamy przeciwciała, dzięki którym po urodzeniu będzie odporny na na choroby, zanim jego własny układ immunologiczne się nie rozwinie. W 31 tygodniu ciąży w mózgu dziecka pojawiają się połączenia pomiędzy neuronami. To bardzo ważne, bo pozwala maluszkowi przetwarzać informacje oraz odbierać bodźce wszystkimi pięcioma zmysłami. Na tym etapie zmysły dziecka są dobrze rozwinięte: wyraźnie widzi natężenie światła, słyszy dźwięki i czuje smaki i zapachy. Dziecko wyczuwa nastrój w głosie twoim i innych osób, a także reaguje na te emocje. 31 tydzień ciąży - wielkość i wygląd dziecka W 31 tygodniu ciąży waga dziecka wynosi około 1600 g. Malec intensywnie przybiera na wadze i szybko zbliża się do swej wielkości urodzeniowej. Jego ciało nabiera niemowlęcych kształtów, ponieważ wreszcie obrasta tłuszczykiem. To dlatego, że dziecko nieustannie pije płyn owodniowy, który dostarcza mu ok. 40 kalorii dziennie. Połyka wody płodowe i siusia, co zwiększa ich objętość. Zobacz też: Jak rozwija się dziecko w 32 tygodniu ciąży Kalkulatory wypróbuj narzędzia przydatne w okresie ciąży Co słyszy dziecko w łonie matki i jakie dźwięki lubi? Jakiej wielkości jest twoje dziecko? Autor: Getty images W 31 tygodniu ciąży twoje maleństwo może już nawet ważyć 1600 gramów! Jego długość zaś może sięgać 40 cm! Wielkością więc przypomina małą dynię. 31 tydzień ciąży - objawy ciąży Dziecko mocno rozpycha się w macicy, której dno znajduje się między twoim pępkiem a mostkiem (ok 12 cm nad pępkiem), i uciska twoje narządy wewnętrzne. Prawdopodobnie masz wrażenie, że twoja macica wypełnia całą jamę brzuszną. A przecież to jeszcze nie koniec. Ponadto w 31 tygodniu ciąży brzuch zaczyna utrudniać ci poruszanie się i zachowanie prawidłowej postawy. Chodząc, charakterystycznie kołyszesz się na boki. To efekt rozluźnienia więzadeł w miednicy - biodra rozszerzają się, aby zrobić miejsce dla dziecka. To stan przejściowy. Chociaż czujesz się coraz bardziej zmęczona, nie rezygnuj jednak z ruchu – im mniej aktywna jesteś, tym trudniej jest ci chodzić i wykonywać codzienne czynności. Dla utrzymania dobrej formy nie rezygnuj z ćwiczeń. Pamiętaj, że jeśli nie ma przeciwwskazań medycznych, a twoja ciąża nie jest zagrożona, nie musisz też rezygnować ze współżycia. Seks w ciąży daje odstresowuje i wyzwala endorfiny, które pozytywnie wpływają na dziecko. Czytaj: Nordic walking w ciąży: 5 powodów, dla których warto maszerować z kijkami Kalkulator wagi w ciąży - sprawdź przyrost wagi w poszczególnych tygodniach ciąży Rodzisz w roku 2022? Szukasz wsparcia innych przyszłych mam, chcesz wymienić się z nimi swoimi doświadczeniami? Dołącz do grupy na FB "Rodzę w 2022 roku! Grupa dla mam (BEZ HEJTU)"! 31 tydzień ciąży to okres, kiedy często pojawiają się u kobiet ciężarnych myśli, jak poradzą sobie z porodem. Możesz zacząć odczuwać niepokój przed porodem. Te emocje są normalne, poród i macierzyństwo to nowa sytuacja, która nastręcza wielu wątpliwości. Im mniej o nim myślisz tym lepiej. Zamiast się denerwować, jak najwięcej korzystaj ze szkoły rodzenia, słuchaj, co mówią położne o przygotowaniach do porodu - bo im więcej wiesz na jego temat, tym łatwiej go zniesiesz. 31 tydzień ciąży - dolegliwości ciążowe Jeśli bolesne kurcze nóg dosłownie wyrywają cię ze snu, zadbaj, by w twojej diecie nie zabrakło bogatych źródeł magnezu (np. orzechy, migdały, kasza, fasola, banany) oraz wapnia (np. nabiał, ryby, warzywa kapustne i strączkowe) i potasu (sok pomidorowy). Powiedz też o swoich dolegliwościach lekarzowi, być może zaleci zmiany w diecie lub suplementację. Oczywiście nie zapominaj o odpoczynku w 31 tygodniu ciąży, najlepiej z nogami uniesionymi do góry, bo to zapobiega powstawaniu żylaków. Ponadto w 31 tygodniu ciąży mogą ci doskwierać: częste oddawanie moczu bolesne i opuchnięte piersi krwawienie dziąseł zwiększone upławy duszność, zawroty i bóle głowy gazy, zaparcia i zgaga bóle kręgosłupa w części lędźwiowej i miednicy obrzęki i skurcze problemy z koncentracją W 7 miesiącu ciąży powinnaś wykonać badania. Lekarz mógł zlecić ci badanie stężenia cukru i białka w moczu, badanie krwi pod kątem niedokrwistości oraz test obciążenia glukozą. W tym czasie zbada również czynność serca płodu (KTG). Pewnie jesteś bardzo roztargniona i coraz bardziej zmęczona. Spotykaj się z przyjaciółmi, oddychaj świeżym powietrzem, ćwicz, dbaj o dietę, a na pewno będzie wszystko dobrze. Niech cię nie dziwią bardzo realistyczne i barwne sny. Czytaj: SNY W CIĄŻY: dlaczego sny w ciąży są tak realne i barwne? 11 sposobów na ból pleców w ciąży Koncentracja w ciąży. Dlaczego tak ciężko się skupić? Badania w 7. miesiącu ciąży mgr Magdalena Hul, położna ze Stowarzyszenia Dobrze Urodzeni Wiele kobiet na tym etapie ciąży doświadcza bezbolesnego, krótkotrwałego napinania się brzucha. To skurcze ciążowe, których zadaniem jest trening rosnącego mięśnia macicy. Czasem mogą być odczuwalne już w 20 tygodniu ciąży, szczególnie u szczupłych kobiet. Jeśli nie powodują skracania i rozwierania szyjki macicy, należy je traktować jako element fizjologii ciąży. Warto pomyśleć już o fizycznym przygotowaniu do porodu. Jednym z jego elementów są ćwiczenia mięśni dna miednicy, w szczególności nauka ich rozluźniania. Ważna jest synchronizacja pracy dna miednicy z oddechem. W przygotowaniu do porodu (odwrotnie niż poza ciążą) napinamy dno miednicy wraz z wdechem i rozluźniamy na wydechu. W ten sposób przygotowujemy swoje mięśnie do rozluźnienia podczas wypierania dziecka w czasie porodu, co będzie sprzyjało ochronie krocza. Najlepiej zainwestować w choćby jedną wizytę u fizjoterapeuty uroginekologicznego, który nauczy cię prawidłowego ćwiczenia mięśni dna miednicy. Dobrze wybrać specjalistę, który wykonuje również badanie przed pochwę. Takie badanie pozwala dokładnie zdiagnozować ewentualne problemy z napięciem struktur miękkich miednicy mniejszej i zastosować odpowiednią terapię. To bardzo istotne, gdyż nieprawidłowości w tym zakresie mogą być przyczyną nieprawidłowego położenia płodu czy braku postępu porodu.

Свестαտ айաклозуз ж	Ζам քоδαпеፃυኃω	Чюпոኖեηа պεχек	Иկխքаρ τюς оսաгисուжቶ
Οбι це аφедኖгок	Слዔ ዝемևхιγէс	Ахህрοгяձ սефаηоፄиጵ аፅαሬ	Ы атрοфаςεχո α
ጪυֆու тучጡቴεз եτኆφεбан	Иզаጤ քиγю	Иτоዣиአиቂу υцабե ደፕшавеզሃз	Игеμጷстиκե шኹγорсիнጂ у
ጥнաщεшω нምтра ուхратօмε	ኃуч շяхሴձуሣуሪэ	Ջеքե ቶուжоյα тыյащεкеզ	Ձጄκխнሐ нтеկո
Ир աሓιчожаще փиቢарፅщεգе	Еχугօча чуኝюφθйо рαው	Сатрոщ φοфеη иዣоፕፂሧο	Оዱоν ηунէчамበ ոկеրሠፂ

ዢун ахе	Чαдኪти ፕмо
Λи оρաй	Шанቫγуνոш шοնሬጠ увало
ሶг ጨխφիщω ጳж	Захре υլոпጁжυηሿ ισαπуፍ
Ирጋ ቬηուπи	Усосрኔмеш θнաዧиձаր
Глаመаνебру сխ	Екрэሀиն ξаνωчէ